تصویرسازی دیرینه شناسی Paleoart

تصویرسازی دیرینه شناسی یکی از شاخه‌های تصویرسازی علمی است که بر روی نمایش دقیقِ حیات ماقبل تاریخ متمرکز است. این بازنمایی‌ها ممکن است صرفا جهت ترمیم بقایای یک فسیل انجام گیرند و یا تصویری دقیق از موجودات زنده‌ی پیش از تاریخ و محیط طبیعی آن‌ها را نمایش دهد. تصویرسازی دیرینه شناسی، تنها از تخیل هنرمند سرچشمه نمی‌گیرد، بلکه می‌توان آن را به نوعی محصول مشترک کارشناسانِ علم دیرینه شناسی و هنرمندان دانست.

دیرینه شناسان به طیف گسترده‌ای از عناصر بصری برای نمایش اطلاعات و نظریات خود نیاز دارند. به این منظور، تصویرگران دیرینه شناسی عهده دارِ رسم و بازسازی نمونه‌های فسیلی، ترمیم زندگی گیاهان باستانی، حیوانات منقرض شده و محیط زیست آن‌ها، و به تصویر کشیدن مفاهیم انتزاعی مانند تکامل و انقراض هستند. آن‌ها همچنین وظیفه‌ی آماده سازی عناصر گرافیکی در بخش زمین شناسی، هسته‌ی زمین، نمودار فیلوژنتیکی، نقشه و نمودارها را به عهده دارند.

البته تصویرسازی دیرینه شناسی کاربردهای وسیع‌تری دارد و صرفا به مقالات و کتاب‌های علمی محدود نمی‌شود. متخصصین این رشته در پروژه‌هایی مشارکت داده می شوند که برای عموم مردم نیز جذابیت داشته باشد. پروژه هایی نظیر موزه‌ها، کتاب کودکان، مراکز طبیعی، پارک‌ها، کتاب های درسی، وب سایت‌ها، تمبر پستی، و یا حتی اسباب بازی‌ها و صنعت فیلم سازی.

این هنر ممکن است به ظاهر شباهت‌هایی به نقاشی از حیات وحش داشته باشد ولی کاملا متفاوت و پیچیده‌تر از آن است. قبل از اختراع عکاسی تنها روش بصری موجود برای نشان دادن طبیعت پیرامون به عموم مردم، خلق آثار هنری بود. اما امروزه، با کمک عکاسیِ پیشرفته و تجهیزات ویدئویی، بسیاری از موضوعات طبیعی را می‌توان در یک حافظه‌ی دیجیتال ثبت کرد. تمام نکات دقیق و ظریف در رفتار موجودات، صدا، بافت و آناتومی، همه با دقت بسیار بالایی ضبط و نمایش داده می‌شود. حتی اگر شما قصد طراحی یا تصویرسازی از حیات وحش را داشته باشید به راحتی می‌توانید از عکس‌ها و فیلم‌های بسیاری که در اینترنت موجود است به عنوان مدل استفاده کنید یا در نهایت به یک باغ وحش بروید و از سوژه دلخواه خود عکاسی کنید و از آن به عنوان منبع علمی و الگو بهره ببرید. ولی در تصویرسازی دیرینه شناسی، هنرمند از نمونه‌های مرده‌ی موجودات زنده فقط استخوان‌های فسیل شده آن‌ها را در اختیار دارد و مجبور است برای به تصویر کشیدن آن‌ها، لایه‌های استخوان، گوشت، ماهیچه‌ها، پوست و حتی رفتار آن‌ها را بازسازی کند. البته لازم به ذکر است که تنها منبع موجود برای این نوع تصویرسازی، فسیل‌های به‌جا مانده نیستند، بلکه تصویرگران می‌توانند از خزندگان، پرندگان و دیگر جانداران امروزی نیز به عنوان منابع الهام بخش برای بازسازی موجودات ما قبل تاریخ استفاده کنند. لازم به ذکر است که الهام گرفتن از جانداران امروزی، تنها در چهارچوب علوم زیست شناسی، زیست شناسی تکاملی و دیرینه شناسی انجام می‌گیرد. از این رو مطالعه و بررسی بر روی آناتومی جانورانِ امروزی و پیگیری مداوم کشفیات و نظریات دانشمندان، جزو مهم ترین ملزومات این حرفه است.

تصویر بالا، حمله تیرانوسورِس رکس به اورنیتومایموس ها، اثر محمد حقانی

در واقع تصویرگران دیرینه شناسی تنها زمانی می‌توانند در کار خود موفق باشد که شناخت خوبی از سوژه‌ی خود داشته باشند. به عبارت دیگر برای موفقیت در این حرفه باید علم و هنر را با یکدیگر ترکیب کرد و همین مسئله باعث می‌شود که تصویرسازی دیرینه شناسی یکی از جذاب‌ترین و منحصر به‌فردترین مشاغل دنیا محسوب شود.

اگر چه این هنر در کشور ایران ناشناخته مانده است ولی در بسیاری از کشورها به عنوان یکی از شاخه‌های تصویرسازی شناخته شده و بسیار مورد توجه است. هم‌چنین بسیاری از هنرمندان در سراسر دنیا به این حرفه به صورت تخصصی یا غیر تخصصی اشتغال دارند و در بازار کار برای تصویرگران دیرینه شناسی با توجه به پیچیدگی‌های این رشته، قراردادهای ویژه و دستمزدهای متفاوتی در نظر گرفته می‌شود. امید است که در این کشور نیز به این شاخه از هنر و کاربردهای آن توجه شود تا علاقه‌مندان این رشته بتوانند به راحتی آموزش ببینند و وارد بازار کار شوند.

منابع:

The Department of Paleobiology
A History of Paleontology Illustration
Wikipedia.org/Paleoart